آذربایجان دموکراسی اوجاغی

• بعد از اولین تظاهرات بزرگ حزب خلق مسلمان در تبریز که علیه مقاله توهین آمیز صادق خلخالی بود، مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت ضمن محکوم کردن تظاهرات گفت که تظاهرکنندگان تبریزی نیستند و از آنسوی مرز آمده اند. این سخنان نیز باعث اعتراضات بیشتر شد، ولی مساله نگاه و نحوه برخورد دولت با یک مساله داخلی است و چون از درک آن عاجز است به بیگانگان نسبت می دهد.
•  برای آشنائی بیشتر به تسخیر تبریز توسط پاسداران اعزامی از مرکز می توانید به متن کتاب «جنبش طرفداران شریعتمداری» مراجعه کنید همینقدر بگویم که درگیریها در مقابل مرکز رادیو و تلویزیون، مقابل زندان تبریز، چهار راه منصور، داش مغازالار و میدان منجم بسیار خونین بود و حتی برای تسخیر مرکز حزب خلق مسلمان در میدان منجم از آر پی جی استفاده کردند.
• حرکت ملی موجود آذربایجان با خواست های مشخص ملی بعد از پایان جنگ ایران و عراق شکل گرفته است و طی بیست سال گذشته از مراحل مختلفی عبور کرده و هم اکنون در فاز سیاسی قرار دارد، اما ریشه این حرکت در حکومت ملی پیشه وری است و بدینجهت سه نسل را شامل می شود و چندان هم جوان نیست. نسل ما انقلاب ضد سلطنتی و جنبش طرفداران شریعتمداری را تجربه کرده است. بنظر من حرکت ملی آذربایجان شعارهایش را از حکومت ملی الهام گرفته است و از جنبش طرفداران شریعتمداری هم تجربیاتی دارد که مهمترین آنها عدم پذیرش قدرت مطلقه است که بصورت مخالفت با ولایت فقیه ظاهر شده است. جنبش طرفداران شریعتمداری ضعف هائی نیز داشته که می تواند درسی برای امروز و آیندگان باشد که از جمله آن ضعف ها یکی هم رهبری روحانیون در رده های مختلف جنبش بود. روحانیون مردم را به صحنه آوردند ولی خیلی زود به حکومت مرکزی فروخته شدند و مردم را بلاتکلیف گذاشتند.

• ای موسی! فراموش نکن زمانیکه قتلی مرتکب شده بودی ما تو را از مصر خارج کردیم تا سرزمین های آزاد را تجربه کنی و برای رهایی بنی اسرائیل برگردی ( تورات، نقل به مضمون).
  
• اصلا" قرار نیست این بیگانه چیزی داشته باشد و در حقیقت هم چیزی ندارد فقط تجربه ای جدا گانه دارد و می تواند ما را در نگاه از بیرون یاری کند. قرار نیست این بیگانه خارج از مرزهای رسمیت یافته امروزی باشد. جهانی خارج از جهان تک صدایی ماست.
  
  کافیست در دانشگاه با چند نفر هم اتاق باشی که تصور آنها از تاریخ صدر اسلام با تصور تو فرق می کند،اگر همیشه ایمان داشتی که حضرت عمر رضی ا... عنه غاصب حق حضرت علی (ع) است کسانی را خواهی دید که خلافت اسلام را حق حضرت عمر می دانند و این یعنی تجربه ای متفاوت و نگاهی از بیرون .بیگانه تو را با این نکته ساده آشنا می کند که همچنان که من کتب درسی خود را به زبان خودم(فارسی) می خوانم تو هم می توانستی و می توانی کتب درسی خودت را به بان خودت ( تورکی) بخوانی.
  
  ارتباط با بیگانه به تو یاد می دهد که آنچه با آموزه های دینی تو شرک است ، آموزه های دینی مردم چند روستا آن طرفتر است. آنها علی (ع) را می پرستند کاری که از دید آموزه های دینی تو شرک است ولی زیارت مزار علی آرزوی توست چیزی که بیگانه دیگر آن را هم ردیف شرک می داند و همه از این شرک گریزانند.

گفتگوی کانون دمکراسی آذربایجان با پژوهشگر خستگی ناپذیر و مدير و مولف سري وبلاگهاي سؤزوموز جناب مهران بهاری

گفتگوی کانون دمکراسی آذربایجان با پژوهشگر خستگی ناپذیر و مدير و مولف سري وبلاگهاي سؤزوموز جناب مهران بهاری  ، چهارمین مصاحبه انجام شده از طرف (کادآذ) در پاسداشت سعید متین پور- به عنوان نماد دربند اندیشه ملی و دمکراتیک آذربایجان – می باشد.

این مصاحبه در برگیرنده حدود صد پرسش گوناگون است که تقریبا همه حیطه ها و جوانب حرکت ملی را شامل میگردد و از این جهت بصورت کتاب آموزشی - تحلیلی مفیدی در حوزه بررسی حرکت ملی آذربایجان تلقی میگردد هرچند ممکن است بخشی از نظرات جناب بهاری به ویژه در مورد " ملت آذربایجان " همخوانی چندانی با گقتمان حاکم حرکت ملی ندارد لیکن در بقیه موارد آراء وی می تواند نقش مهمی در روشن شدن نسبت حرکت ملی با محیط پیرامون و مسائل آن داشته باشد.

این گفتگو در پنج بخش و در پستهای جداگانه ارائه شده است ، حرکت ملی - دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشهای اجتماعی ( جنبش زنان ، جنبشهای سندیکایی و کارگران ، جنبش ملی دیگر ملیتهای ایران ، حرکتها و احزاب سراسری در ایران و  جنبش سبز )  و بررسی شرایط و زمینه های همکاری با این جریانها موضوع بخش پایانی است در بخش قبلی نیز به ترتیب محورها و مسایل مهمی چون دمکراتیزاسیون ایران ، نقد رفتارها و عملکرد فعالان و نهادهای مدافع حقوق بشر آذربایجان، دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ، ماهیت و اهداف حرکت ملی آذربایجان و آرایش نیروهای آن ، بررسی روند ملت شوندگی و ضرورتهای سیاسی و تاریخی آن ، نقد اصظلاح " ملت آذربایجان " ، نقطه ضعفها و خطاهای حرکت و جهت گیریهای آینده ، نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها و ...... از زوایای گوناگون پرداخته شده است.

 مجموعه این موضوعات مهم و اساسی بطوری است که میتوان از این گفتگو به عنوان مانیفست بخشی از نیروهای فعال سیاسی آذربایجان و ترکان ساکن ایران یاد کرد.

جهت ارائه ی نمایی مختصر از این مصاحبه مفصل ، سرخط های هر پنج بخش گفتگو و لینک آنها در این پست بصورت واحد درج شده است ، هرچند در بخشهای پنجگانه گفتگو با جناب مهران بهاری ، موضوعات مجزایی طرح و بررسی شده است لیکن همه بخشها دارای ارتباط مفهومی و گفتمانی بایکدیگر می باشند بر این اساس مطالعه هر پنج بخش درک و تصویر منسجم و کاملتری از دستگاه اندیشگی مولف بدست میدهد و مباحث ارائه شده را واضح و روشن می سازد.

کانون دمکراسی آذربایجان با انجام گفتگوهای دیگر با سایر اندیشمندان و فعالان ترک به تلاش خود در تقویت فرهنگ گفتگو ، پذیرش تکثر و تنوع فکری و تعمیق ارزشهای مدرن و دمکراتیک در فرهنگ و اذبیات سیاسی حرکت ملی و شناساندن گفتمان ملی و دمکراتیک آذربایجان ادامه خواهد داد.

همچنین کانون آمادگی خود را برای انتشار آرا و نظرات منقدین دیدگاههای آقای بهاری اعلام می نماید.

در پایان لازم به توضیح است که در پاسخهای آقای بهاری کلمه " آذربایجان "  به صورت معمول سایت سوزوموز به شکل " آزربایجان " نوشته شده بود که از سوی ما تغییر یافته است.

بخشهای پنج گانه مصاحبه از طریق لینکهای زیر قابل دسترسی است و مشروح سرخط مباحث ارائه شده در هر بخش نیز در ادامه همین پست آورده شده است.

- نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها - گفتگو با مهران بهاري ( بخش اول )

- ملت آذربایجان و روند ملت شوندگی،ماهیت حرکت ملی و آرایش نیروهای آن ،نقطه ضعفها و خطاهای حرکت گفتگو با مهران بهاری ( بخش دوم )

- دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک ( آذربایجان ) - گفتگو با مهران بهاری ( بخش سوم )

- حرکت ملی و دمکراتیزاسیون ایران، لزوم اصلاح فهم ما از حقوق بشر - گفتگو با مهران بهاري ( بخش چهارم )

 - حرکت ملی-دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشها و جریانها-گفتگو با مهران بهاري(بخش پایانی)

حرکت ملی - دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشهای اجتماعی ( جنبش زنان ، جنبشهای سندیکایی و کارگران ، جنبش ملی دیگر ملیتهای ایران ، حرکتها و احزاب سراسری در ایران و  جنبش سبز  و  بررسی شرایط و زمینه های همکاری با این جریانها موضوع بخش پایانی گفتگوی کانون دمکراسی آذربایجان با پژوهشگر خستگی ناپذیر و مدير و مولف سري وبلاگهاي سؤزوموز جناب مهران بهاری است که در این پست تقدیم می گردد:

بخشی از سرخط های این بخش گفتگو به شرح زیر است متن کامل را در ادامه بخوانید.

-بي جهت نيست كه در تاريخ هزار ساله ايران تقريبا صد در صد حكمرانان زن داراي مليت ترك بوده اند، حق راي به زنان نخستين بار توسط حكومت ملي آذربايجان اعطاء شده است (۱۳۲۴ ) ، بنا به آمار دولتي تا برقراري جمهوري اسلامي رسم صيغه و بويژه چند زني و قتلهاي ناموسي در ميان تركان ايران و آذربايجان پديده اي بسيار نادر بوده است.

- حركت ملي ترك جنبشي ضداستعماري و لائيك است، اين واقعيت، به علاوه سنن تاريخي ترك باعث مي شود كه به راحتي بتوان جنبش زنان ترك و آذربايجان را همراه حركت ملي ترك كرد.

- براي سراسري بودن يك جنبش و حركت در ایران باید واقعيت کثیرالمله بودن ایران در آن منعكس شده باشد. اين امر به دو شكل ممكن است: اولا مطالبات و حقوق ملي همه ملل ساكن در ايران در پلاتفورم و يا گفتمان آن جنبش ملحوظ شده باشد و يا اقلا بر عليه و در تناقض با آنها نباشد دوما همه ملل ساكن در ايران اشتراك فعالانه در آن داشته باشند.

-جنبش سبز در مقطع كنوني يك جنبش سراسري نيست زيرا اولا رهبران آن مدافع قانون اساسي جمهوري اسلامي مي باشند ، در حاليكه دو مورد "رسميت انحصاري و مشترك و ملي ناميدن زبان و خط فارسي" و "دولت ديني و ولايت فقيه" در اين قانون در تضاد آشكار با هويت، حقوق و منافع ملي ملت ترك مي باشند و ثانيا در عمل نيز ملل غيرفارس در آن اشتراك فعالانه ندارند.

-اين بدان معني نيست كه جنبش سبز قابليت تبديل شدن به و يا ايجاد يك جنبش سراسري را ندارد. بر عكس، به سبب برخي خصوصيات دمكراتيك، دارا بودن امكانات تبليغاتي گسترده ، وجود سمپاتي قابل ملاحظه افكار عمومي جهان به آن و توانا بودن به تضعيف بنيانهاي دولت ديني فارس و كل نظام جمهوري اسلامي، جنبش سبز از قابليت بالائي براي تبديل شدن به يك جنبش همگاني برخوردار است.

-تا زماني كه خلق ترك در ايران ساكن است و تا زماني كه آذربايجان جنوبي بخشي از كشور ايران و داخل مرزهاي هر حادثه اي كه در اين كشور رخ مي دهد، به درجات گوناگون هم به خلق ترك و هم به آذربايجان مرتبط اند و بر آنها تاثير مي گذارند. موضعگيري در باره هر مساله اي كه بر ما تاثير گذار بوده و با ما مرتبط است نيز ضروري است.

- عدم مشاركت در حوادث سراسري امروز ايران و انفعال در قبال آنها باعث خواهند شد كه فردا ، امر بدست آوردن حقوق ملي ملت ترك و تضمين نمودن منافع ملي وي به خطر بيافتد، در اينجا تجربه تلخ دياسپوراي توركمان عراق بسيار آموزنده است.

-در ايران هيچ تشكل و تجمع سراسري سياسي واقعي وجود ندارد. واقعيات سياسي ايران نشان ميدهد كه هيچكدام از احزاب موجود موسوم به سراسري، نه به شكل صعودي و نه در فرم نزولي حزبي سراسري نميباشند. اين احزاب برآيند و محصول گردهمآيي نهادهاي سياسي مستقل ملل عمده ايران و سرزمينهاي مليشان نبوده (احزاب سراسري صعودي)، و همچنين هيچكدام اقدام به تاسيس احزاب ملي منطقه اي در مناطق عمده ملي با تشكيلات و ارگانهاي مستقل خود ننموده اند (احزاب سراسري نزولي).

-اصرار تشكيلات سراسري بر عدم ذكر منسوبيت ملي خودشان فارسي، ناديده گرفتن و دور زدن ارگانهاي سياسي و فرهنگي ديگر ملتهاي ساكن در ايران – كه مخاطب تشكلها و ارگانهاي سياسي ملت فارس موسوم به سراسري ميباشند- و به نيابت و بنام ديگر ملتهاي محكوم ساكن در ايران سخن گفتنشان، رفتاري نشان از ناسيوناليسم افراطي فارسي غیر اخلاقی ، تنش زا، مذموم و غيرمشروع است.

- هم سازمانهاي موسوم به سراسري و هم دولت ايران به لحاظ ماهيت و جهتگيري ائتنيك، فارس اند. از اينرو مي بايد به ايجاد تشكيلات پارالل براي همه تشكيلات فارسي موسوم به سراسري اقدام نمود. اين تشكيلات سياسي و فرهنگي تحت هر شرايطي مي بايد همواره با هويت مستقل خود و به طور كاملا  مستقل از تشكيلات فارسي مشابه اداره شوند.

- هنگام تصميم گيري در باره همكاري با يك سازمان سراسري مشخص و يا همگامي با يك جنبش سياسي-اجتماعي معين خلق فارس، عوامل متعددي مي توانند دخيل باشند: نخستين عامل، درجه رسوخ و غلطت ناسيوناليسم فارسي در جريان و يا تشكيلات مذكور است. دومين عامل، مساله شناساسي و يا عدم شناسائي هويت و حقوق ملي خلق ترك و هويت سياسي مستقل تشكيلات ترك و آذربايجاني است و عامل سوم،...........

-جنبش سبز داراي جنبه هاي دمكراتيك فراوان از جمله بسيج كردن زنان و به حركت در آوردن جوانان مي باشد و مي تواند بر دمكراتيزاسيون جامعه فارس تاثيرات مثبت بسياري داشته باشد علاوه بر آن و همانگونه كه تاكنون عمل كرده با ايجاد شكاف و گسل در كاست روحاني شيعه و بنيادگرايان اسلامي و گسست توده ها از نظام، از قابليت تضعيف جدي بنيانهاي دولت جمهوري اسلامي ايران نيز برخوردار است.

-خصلتهای دمکراتیک جنبش سبز باعث مي شوند كه حتي در صورت تضاد برخي از شعارهاي آن با مطالبات ملي خلق ترك و آذربايجان، حمايت از و يا تقويت آن در جهت منافع ملي ملت ترك باشد.

-قدرداني رسمي از مواضع مثبت كروبي در مورد ملل ساكن در ايران، موضع مثبت و بي سابقه آيت منتظري در اعتراف به مشروع بودن مطالبات فرهنگي و زباني ملت ترك و بيانات هر چند ضعيف و پراكنده موسوي در ارتباط با ضرورت اجرائي شدن اصول معوقه قانون اساسي يك عمل سياسي شايسته و بجاست.

-رهبران حركت سبز اگر واقعا خواستار پيوستن ملت ترك به جنبش سبز هستند باید واقعيت وجود مساله ملي در ايران را درک کرده و به درخواست هاي تاريخي، سياسي و ملي اين ملت گردن نهند و اقلا بخشي از آنها را در پلاتفورم حرکت سبز وارد نمایند، مساله ملي ترك جديت و احترام مي طلبد.

سایر بخشهای این گفتگو را در لینکهای زیر مطالعه کنید:

نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها - گفتگو با مهران بهاري ( بخش اول )

ملت آذربایجان و روند ملت شوندگی،ماهیت حرکت ملی و آرایش نیروهای آن ،نقطه ضعفها و خطاهای حرکت گفتگو با مهران بهاری ( بخش دوم )

دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک ( آذربایجان ) - گفتگو با مهران بهاری ( بخش سوم )

حرکت ملی و دمکراتیزاسیون ایران، لزوم اصلاح فهم ما از حقوق بشر - گفتگو با مهران بهاري ( بخش چهارم )

بخش چهارم از مصاحبه با  مدير و مولف سري وبلاگهاي سؤزوموز به موضع حرکت ملی در دمکراتیزاسیون ایران ، نقد رفتارها و عملکرد فعالان و نهادهای مدافع حقوق بشر آذربایجان و لزوم اصلاح فهم آنها از حقوق بشر اختصاص یافته است که در قالب سوالهای متفاوت جزئیات این مسائل مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای پیشنهادی وی طرح شده اند :

- هنگامي كه از دمكراسي و دمكراتيزاسيون ايران سخن مي رود مي بايست اقلا چهار مصداق مهم آن را مداقه كرد: دمكراتيزاسيون دولت ايران، دمكراتيزاسيون جامعه فارس (دمكراسي فارس)، دمكراتيزاسيون جامعه ترك (دمكراسي ترك) و دمكراتيزاسيون حركت ملي ترك (تبديل آن به حركت ملي-دمكراتيك ترك).

-ترجيح شخصي من ليبرال دمكراسي با تاكيد بر عناصري اضافي مانند پلوراليسم سياسي، برابري در مقابل قانون، حقوق بشر، عناصر جامعه مدني غير دولتي و ... است. انسان ترك خواهان زندگي در محيطي دمكراتيك شايسته و درخور انسان و جامعه اي شريف و با حيثيت است.

-مجادله همزمان براي تعيين سرنوشت خود و براي نهادينه و نهادسازي دمكراسي نمي تواند اهمال شود و يا به بعد از تشكيل دولت ملي معوق گردد. دمكراسي يگانه عاملي است كه مي تواند حركت ملي ترك در آذربايجان جنوبي را از يك حركت جدائي طلب به يك حركت تعيين سرنوشت تبديل كند.

-حمايت مستقيم و يا غيرمستقيم خلق ترك و حركت ملي وي از دمكراتيزاسيون دولت ايران نيز ضروري است. اين ضرورت از سه علت ناشي مي شود. يكي بذاته، ديگري تاثيراث مثبت آن بر ملت شوندگي خلق ترك و تعيين سرنوشت وي.

- ما خواهان اصول دمكراسي و دو ركن اساسي آن يعني آزادي و برابري و همچنين تمام ملزومات آن مانند تضمين اين دو حق شهروندان در قانون اساسي و جدائي قوا مي باشيم ، انتخابات رقابتي پريوديك، آزادي بيان، آزادي عقايد سياسي، آزادي مطبوعات، آزادي تشكلهاي سياسي و اجتماعي نيز در اين تيتر مي گنجند.

- گفتمان دمكراسي در حال حاضر نزد جامعه ترك ساكن در ايران و آذربايجان جنوبي از رونق و جذابيت درخوري برخوردار نيست. در ريشه يابي اين پديده تئوريها و نگرشهاي مختلفي مطرح شده است كه برخي از آنها عبارتند از :تئوري تجربه هاي ناموفق گذشته استعمار اقتصادي و نبود طبقه متوسط تئوري بنيادگرائي تئوري فرهنگي و چپ روسي ضددمكراسي.

- خط فاصل بين مليتگرائي و نژادپرستي و حتي فاشيسم، بسيار نازك است ، فاكتورهائي كه هويت ملي را بوجود مي آورند و بدان معني و ارزش مي دهند، همانهائي هستند كه بحرانهاي ائتنيك و ناسيوناليسم افراطي را نيز بوجود مي آورند. اين فاكتورها صرفا در صورت وجود نهادهاي اجتماعي لازم مي توانند خصلت دمكراتيك كسب كرده و به روند دمكراتيزاسيون ختم شوند.

-براي آنكه حركت ملي ترك تبديل به حركت ملي- دموكراتيك ترك شود، ضروري است كه نيروهاي ملي گرا بين انديشه هاي خود و نژادپرستي خطي صريح و واضح رسم كنند.

- گرايشاتي از ناسيوناليسم تركي در تركيه پس از جنگ جهاني دوم خصلتي به شدت ضد كمونيست و فاشيستي و گرايشات ديگري در دهه هاي اخير تمايلات بنيادگرايانه اسلامي داشته اند برخي از اين گروهها و افراد منتسب به آنها در خشونتهاي سياسي، ترور، قاچاق و تجارت انسان و مواد مخدر و پول شوئي و غيره نيز درگير بوده اند اما ملي گرائي ترك در آذربايجان جنوبي و ايران از ريشه داراي ماهيت و خصلتهاي متفاوت و در راس آنها لائيك و دمكراتيك بودن است.

-كشف و تاكيد بر علائق مشترك فرهنگي و بلوغ سياسي نزديك شدن به جهان تورك و مخصوصا دو همسايه شمال غربي، تركيه و آذربايجان، بدون غلطيدن در دام فانتزي پان توركيسم تاكنون از نقاط قوت حركت ملي ترك بوده است و براي حفظ آن مي بايد تلاش نمود.

- گشايش جبهه حقوق بشري به نوبه خود به لحاظ دروني بر همبستگي بين تركان ساكن در ايران افزوده و به لحاظ بيروني تاثيري قاطع و بارز بر گسترش طيف حاميان جنبش ملي دمكراتيك ترك در ميان ملل ديگر داخل ايران و مجامع و مراكز بين المللي خارج آن داشته است .

- عمده ترین ایرادهای وارد بر برخی فعالان و نهادهای حقوق بشر آذربایجان موارد زیر است : گزينشي عمل نمودن در باره گرايشات سياسي افراد ، غفلت از عرصه هاي گوناگون حقوق بشري و عدم اعتراض به اجراي احكام شريعت

سایر بخشهای این گفتگو را در لینکهای زیر مطالعه کنید:

نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها - گفتگو با مهران بهاري ( بخش اول )

ملت آذربایجان و روند ملت شوندگی،ماهیت حرکت ملی و آرایش نیروهای آن ،نقطه ضعفها و خطاهای حرکت گفتگو با مهران بهاری ( بخش دوم )

دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک ( آذربایجان ) - گفتگو با مهران بهاری ( بخش سوم )

حرکت ملی-دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشها و جریانها-گفتگو با مهران بهاري(بخش پایانی)

در بخش سوم از گفتگو با جناب بهاری به دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک- آذربایجان پرداخته و این مسائل را به طور جدی و مفصل بررسی نموده ایم  ، وی سوالات ما در زمینه نسبت حرکت ملی با دیانت و تاریخ را با درکی مبتنی بر تقویت روند ملت شوندگی ترکان ساکن ایران و نگاه انسانی به دین و پرهیز از بنیادگرایی دینی و پرهیز از افتادن در دام گذشته و باستان گرایی در عرصه تاریخ پاسخ می گوید :

- "اسلام تركي" يكي از مصاديق " اسلام مرزي " و يا اسلام ملي كه در حاشيه جهان اسلام و در تماس با اديان و ملل معتقد بدانها قرار دارند است. اسلام تركي مانند هر " اسلام مرزي " ديگري بيش از آنكه هويتي ديني باشد ، بخشي از هويت ملي-ائتنيكي تركان در مقابله با ملل همسايه است و صرفا معني سمبليك و فرمال دارد. خصلت ديگر اين اسلام، تساهل و مسامحه بنيادين شده در آن است. بالطبع بنيادگرائي ديني بيگانه با ذات اين اسلام است.

- در ظهور پديده دين گريزي جوانان ترك، دو دسته از عوامل داخلي و خارجي موثراند. مهمترين عامل داخلي همان "اسلام تركي" است كه در مقابل تفسيرهاي بنيادگرايانه و متحجر از دين مقاومت نشان مي دهد. منظور از عوامل خارجي نخست دافعه وجود دولت ديني در ايران و گسترش دين گريزي عكس العملي در بين توده ها و نخبه گان است.

- سياست استعمار ديني يعني استفاده ابزاري دولت از دين براي ممانعت از رشد هويت ملي تركي در ميان تركان ساكن در ايران. اين سياست دو مولفه مشخص دارد، نخست آسيميلاسيون ديني تركان و دوم بسط اسلام سياسي، بنيادگرائي اسلامي و افراطي گري شيعي در ميان آنها.

- نخبگان و روشنفكران ترك نيز بدين حقيقت واقف اند كه مبارزه با فاناتيسم ديني و پايان دادن به دولت ديني –دين دولتي، تسريع كننده روند ملت شوندگي تركان ساكن در ايران است و اهميتي حياتي در حركت ملي ترك دارد لذا هر حركتي در راستاي لائيسيسم در ايران و منطقه ، همسو با حركت ملي ترك مي باشد.

- اسلام نخبگان ترك و اسلام مردمي تركي كه بهترين نمونه آنها را به ترتيب در اسلام شمس تبريزي-مولاناي رومي و عشاير ايلات ترك شاهسو­ن و قاشقاي، افشار و .... مي توان ديد، همواره بر محور تساهل، تسامح و دوستي و محبت و سنن ملي تركي قرار داشته است.

- مجازاتهاي سنگسار، اعدام، اعدامهاي خياباني، قطع عضو، قصاص، ديه و .... اهانت به نوع بشرند و باید از سوی فعالان ملی ترک و آذربایجانی محکوم گردد.

- جايگاه مهم تاريخ در يك حركت آزاديبخش ملي ناشي از سه چيز است: نقش آن در روند ملت سازي-ملت شوندگي، نقش آن در مقابله با آسيميلاسيون تاريخي و نقش آن به عنوان ضرورتي براي استحقاق يك ملت محكوم از حق تعيين سرنوشت خود و وصول به ديگر حقوق ملي اش.

- مليتگرايان فارس و دولت ايران از فاكتور تاريخ به عنوان عاملي براي جلوگيري از ملت شوندگي خلق ترك استفاده مي كنند، انكار رئاليته و واقعيت جامعه ايران و زدودن حافظه تاريخي ملت ترك، بخشي از ايدئولوژي رسمي دولت ايران است.

- عمده ضرورتهاي تاريخي، سياسي و امنيتي كه امروزه براي تعيين سرنوشت خود معيار قرار مي گيرند عبارتند از داشتن تاريخ و سابقه دولت شوندگي،استقلال-جدائي سرزميني در گذشته، داشتن نهادهاي خاص، رقابت تاريخي بين دو گروه رقيب ائتنيك-ملي، استعمار داخلي، رژيم سركوبگر، اشغال، فجايع انساني (جنايات عليه بشريت، جنايات جنگي، قتل عام، نسل كشي، سيل پناهندگان، ....)، شواهد و رفتارهاي  نشانگر اراده و خواست این گروه برای احراز هويت ملي جداگانه و ....

- اصالت دادن به تاريخ، مانند اصالت دادن به هر مولفه ديگر در يك حركت ملي نادرست است. تاكيد بر تاريخ مي بايست به عنوان عاملي كمكي در تشكل هويت ملي، تقويت مجادله، ايجاد ضرورت براي تعيين سرنوشت و برخي از حقوق ملي مانند رسميت سراسري زبان تركي و فدراليسم ملي-ائتنيكي و همچنين درس آموزي از اشتباهات و تجارب گذشته بكار رود.

سایر بخشهای این گفتگو را در لینکهای زیر مطالعه کنید:

نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها - گفتگو با مهران بهاري ( بخش اول )

ملت آذربایجان و روند ملت شوندگی،ماهیت حرکت ملی و آرایش نیروهای آن ،نقطه ضعفها و خطاهای حرکت گفتگو با مهران بهاری ( بخش دوم )

حرکت ملی و دمکراتیزاسیون ایران، لزوم اصلاح فهم ما از حقوق بشر - گفتگو با مهران بهاري ( بخش چهارم )

حرکت ملی-دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشها و جریانها-گفتگو با مهران بهاري(بخش پایانی)

-براي مديريت موفقيت آميز يك بحران ائتنيك-ملي به سوي تعيين سرنوشت، ضرورتها و شرايط سياسي، تاريخي و امنيتي خاصي در حال و يا در گذشته مي بايست موجود باشند.

-در مساله تعيين سرنوشت خود-خارجي در خاورميانه،"عامل خارجي" هم ارز با "دمكراسي" و حتي تعيين كننده تر از آن است. در منطقه ما هيچ كدام از حركات آزاديبخش ملي بدون فشار و در مواردي مداخله مستقيم خارجي حتي اشغال و ديگر فجايع انساني موفق به تعيين سرنوشت خود و اداره امور خود نشده اند.

-در جهان معاصر حقوق بشر، دمكراسي، بنيادگرائي، انتخابات آزاد، نژادپرستي، تبعيضات اجتماعي، حقوق زنان، امحاء زبانها و فرهنگهاي گوناگون و مشابه آنها، ديگر امور داخلي هيچ كشوري بشمار نمي روند. اينها امور داخلي ايران نيز نيستند. حركت ملي ترك نيز مي بايست تا آنجا كه مي تواند، نهادها و موسسات بين المللي و كشورهاي همسايه و غربي را در اين عرصه ها درگير سازد.

-هر آنچه كه باعث واگرائي هويتي خلق ترك از خلق فارس به لحاظ انديشه، عمل و سمبولها گردد، خواه ناخواه به روند ملت شوندگي وي و كسب هويت سياسي مستقل او كمك خواهد كرد.

-من با صورتبندي "حركت ملي آذربايجان" موافق نيستم، زيرا دادن هويت ائتنيك-ملي به نام آذربايجان را نادرست مي دانم. آذربايجان، هويتي جغرافيائي و در مورد جمهوري آذربايجان، شهروندي است و بار ائتنيك-ملي بدان دادن نادرست است من مايلم اين حركت را به اختصار "حركت ملي ترك" و به طور تفصيلي "حركت ملي دمكراتيك ترك –آذربايجان" بنامم.

-حركت ملي دمكراتيك ترك-آذربايجان مركب از دو مولفه "ملت شوندگي-ملت سازي" و "سياسي شدن" است.من ريشه هاي فاز معاصر حركت ملي را مربوط به وارليق و سه شخصيت ( جواد هئيت، حميد نطقي و علي كمالي) مي دانم.

-عاجلترين خواست ملت ترك ساكن در ايران، به رسميت شناخته شدن حقوقي و قانوني هويت ملي اوست .دومين خواست پايه اي خلق ترك رسميت و دولتي شدن سراسري زبان و خط تركي در ايران و لغو رسميت انحصاري زبان و خط فارسي در قانون اساسي است.

سایر بخشهای این گفتگو را در لینکهای زیر مطالعه کنید:

نسبت دمکراسی و حق تعیین سرنوشت و تاثیرات متقابل آنها - گفتگو با مهران بهاري ( بخش اول )

دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک ( آذربایجان ) - گفتگو با مهران بهاری ( بخش سوم )

حرکت ملی و دمکراتیزاسیون ایران، لزوم اصلاح فهم ما از حقوق بشر - گفتگو با مهران بهاري ( بخش چهارم )

حرکت ملی-دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشها و جریانها-گفتگو با مهران بهاري(بخش پایانی)

در چهارمین مصاحبه از سری گفتگوهای کانون دمکراسی آذربایجان در پاسداشت سعید متین پور- به عنوان نماد دربند اندیشه ملی و دمکراتیک آذربایجان - آراء و نظرات مدير و مولف سري وبلاگهاي سؤزوموز یعنی جناب مهران بهاری را -که با کارهای علمی و تحقیقی در زمینه های مختلف پژوهشگری شناخته شده برای همگان است-تقدیم شما خواهیم کرد .

این مصاحبه در برگیرنده حدود صد پرسش گوناگون است که تقریبا همه حیطه ها و جوانب حرکت ملی را شامل میگردد  و از این جهت بصورت کتاب آموزشی - تحلیلی مفیدی در حوزه بررسی حرکت ملی آذربایجان تلقی میگردد هرچند ممکن است بخشی از نظرات جناب بهاری به ویژه در مورد " ملت آذربایجان " همخوانی چندانی با گقتمان حاکم حرکت ملی ندارد لیکن در بقیه موارد آراء وی می تواند نقش مهمی در روشن شدن نسبت حرکت ملی با محیط پیرامون و مسائل آن داشته باشد.

به دلیل حجم زیاد این گفتگو و محدودیتهای موجود در انتشار مطلب در وبلاگ ، مصاحبه با جناب بهاری را در چند پست منتشر نموده و سپس متن کامل را در یک پست جدید تقدیم خواهیم نمود.

بخش اول مصاحبه با آقای بهاری را که نسبت " حق تعیین سرنوشت " و " دمکراسی " ، بررسی شرایط مللیتها در ایران ، هویت ائتنیک دولت ایران، تاثیرات مثبت و منفی دمکراتیزاسیون بر مبارزه برای حق تعیین سرنوشت و ....را مورد بحث قرار داده است بخوانید:

مهران بهاری :

- من حضور در این مصاحبه را كه جهت گرامیداشت دمكراسي مجسم، انسان فداكار و آزاده دربند سعيد متين پور انجام می شود ، براي خود افتخاري بزرگ تلقي مي كنم و از اين بابت نيز از شما سپاسگذارم.

- "حق تعيين سرنوشت خود"، آزادي تصميم گيري در باره يك موقعيت سياسي خاص (مثلا در مورد تعيين سرنوشت خود-خارجي، در يكي از اشكال اوتونومي-فدراليسم ويا استقلال) مي باشد، در حاليكه "دمكراسي" تصميم به آزاد بودن است و احترام به راي و نتايج راي

- حركت ملي ترك با مجادله براي دمكراسي در آذربايجان، ايران و منطقه در هم تنيده است، همچنانچه با مسائل و فرايندهاي حقوق بشر، توسعه اجتماعي، استعمار داخلي، نژادپرستي، اسلام سياسي، بنيادگرائي اسلامي، سياستهاي دولتهاي بزرگ براي ايجاد مناطق نفوذ در منطقه و ايران نيز در ارتباط است.

- ايران كشوري كثيرالمله است اما دولت ايران، تمثيل كننده ملل ساكن در اين كشور نيست، صرفا تمثيل كننده ملت فارس كه به لحاظ عددي در اقليت قرار دارد و مدافع منافع ملي وي است. به عبارت ديگر دولت ايران، به لحاظ ائتنيكي دولت ملت فارس، و آذربایجان جنوبي مستعمره داخلي فرهنگي، سياسي و اقتصادي اين دولت است.

-وجود بروكراتها و حتي رهبر ترك در ساختار جمهوري اسلامي ايران، دولت ايران را همانقدر دولت ملي ترك مي سازد كه وجود استالين گرجي در راس دولت اتحاد جماهير شوروي توانسته بود آن دولت را دولت ملي گرجي بسازد.

- در خاورميانه نه تنها روند تعيين سرنوشت بلكه حتي يكي دو مورد تجربه دمكراسي موجود نيز، وجود خود را به درجه مهمي مديون عوامل خارجي (فشار ويا دخالت خارجي) است لذا تصور جنبش سبز بدون سياست خاورميانه اي جديد اوباما، انقلاب بهمن بدون سياستهاي حقوق بشري دولت كارتر و دمكراتيزاسيون تركيه بدون فشارهاي اتحاديه اروپا محال است.

سایر بخشهای این گفتگو را در لینکهای زیر مطالعه کنید:

ملت آذربایجان و روند ملت شوندگی،ماهیت حرکت ملی و آرایش نیروهای آن ،نقطه ضعفها و خطاهای حرکت گفتگو با مهران بهاری ( بخش دوم )

دین و تاریخ و جایگاه آنها در حرکت ملی- دمکراتیک ترک ( آذربایجان ) - گفتگو با مهران بهاری ( بخش سوم )

حرکت ملی و دمکراتیزاسیون ایران، لزوم اصلاح فهم ما از حقوق بشر - گفتگو با مهران بهاري ( بخش چهارم )

حرکت ملی-دمکراتیک ترک در ایران و نسبت آن با سایر جنبشها و جریانها-گفتگو با مهران بهاري(بخش پایانی)

آخرين اثر ايشان كتاب "ايران و چالش تنوع: نزادپرستي آريايي، بنيادگرايي اسلامي و مبارزات دموكراتيك[2]" مي باشد(اين كتابي است كه من توانستم آنرا مطالعه كنم و به شما نيز مطالعه آنرا پيشنهاد مي كنم). ايشان همچنين يكي از دو نويسنده اثر "تحصيل و تفاوت در متن افريقاي معاصر" و اثر" گسست هاي ديازپورايي: جهاني شدگي، مهاجرت و جلوه هاي هويت[3]" (در دو جلد) مي باشند.

مصاحبه اختصاصی کانون دمکراسی آذربایجان  با جناب مهران بهاری به زودی منتشر خواهد شد.

این گفتگوی مفصل تصویر و تحلیلی تقریبا کامل از آنچه در جامعه و فضای سیاسی آذربایجان و ترکان ساکن در ایران میگذرد ارائه می دهد منتظر باشید.

 حورمتلی یولداشلار

دوردونجو دانیشیق نئچه گونه قوللوغونوزدا اولاجاق ، اوخاماسی هامیمیزا لازم اولان بو اوزون و دولغون مصاحبه و کئچمیشده یایدیغیمیز دانیشیقلار،  بللی زحمت و چالیشما ایله یاییلیر ، بیزیم و سایین مصاحبه وئرن دوشونجه صاحیبلریمیزین یورغونلوغونو یوخ ائدن ،میللی حرکتین دیرچلمه سینده بالاجا آددیم گوتورمک افتخارینی قازانماق دیر ، آنجاق بو چالیشمالارین ائتگی سی و قازانجی عموم اوخوجو و باشقا دوشونورلریمیزین ده بحثلره قاتیلیب و سیاسی دوشونجه میزین اورتاق پلاتفورمونون حاضیرلانماسیندا اشتیراک ائتمه لریله سونوجلانا بیلر ، تاسفله تورک و آذربایجان وبلاگ لارینین بعضا باخانی چوخ اولسادا ، عموما نظر یازانلارین سایی ایکی الین بارماق سایی سینا چاتمیر ، بو بیزده هله دیالوگ ، دانیشما و آنلاشما کولتورونون یایقین اولماماسیندان خبر وئرمکده دیر باشقا طرفدن ایسه بیزیم میللی فعاللاریمیزین اوز-گوون سیزاولدوقلارینا بیرعلامت دیر ، اوز - گوونی اولمایان میللت و میللی فعاللار بویوک آددیملار آتماقدان هر زامان اوزاق دوروب و اولاسی سیاسی اویونلاردا زامانی ایتیره جه ییک.

بو مقدمه ایله هامینیزی گلیب وبلاگدا، نظر بولومونده اشتراک ائتمه یه چاغیریریق.

سایین علیرضا صرافی دن اونملی ایضاح :

 سایین علیرضا صرافی کامنت لر بولومونده تاخما آد ایله یاییلمیش بیر نظرین یالنیش دوشونولمه مه سی اوچون قیسا یازی گوندریب و یاییلماسینی ایسته میشدیر.

بیز بحثه قاتیلانلاردان تشکر ائده ره ک شبهه یارانماسین دئیه سایین صرافی نین ایضاحی نی قوللوغونوزا سونوروق : 

 عزیز و دیرلی دوستلار!

"علیرضا دیلماجی" آدیله کیمسه نین سایین "مهران بهاری" حقینده غیردقیق، بعضا ده غرضلی سؤزلرینی (http://azdemokrasi.blogfa.com/ کامنتلرین بیرینده) اوخویونجا، بیر پارا دوستلارا بئله بیر شوبهه یارانمیشدیر کی بلکه ده بو آد (دیلماج درگیسینین مودوروعلیرضا صرافینین) تاخما آدیدیر. بو دوستلاریما بیلدیرمه لییم کی:

1) من بو گونه قدر هئچ واقت تاخما آد ایله یاییمی گیزلدرک کیمسه نی اوخلامامیشام و اساسا بو ایشی اخلاق قوراللارینا تام آیغیری بیلیریم. اونا گؤره ده کسینلیکله بونون دوغرو اولمادیغینی سؤیله مه لییم.

۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
اینانیرام کی فیکیر مبادیله سی و دیالوگ قورماق دوشونجه لریمیزی گوجلندیرر و "تبادل افکاردن بارقه-ی حقیقت دوغار". بونا گؤره ده سیز عزیز دوستلاری سایین مهران بهاری نین مصاحیبه سینی صبیر و دقتله اوخوماسینا، و تنقیدی فیکیرلرینیز وارسا دا اونو ساغلام و منطیقلی ایرلی سورمه سینه چاغریرام.

سیزه باشاریلار دیلگی ایله
علیرضا صرافی

طرح مساله:

حرکت ملی آذربایجان جنوبی در رابطه با اتفاقات و جریاناتی که پس از دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران روی داد، تماشاچی و نظاره گر بود. علی رغم انتظاری که افراد و گروهها در خارج داشتند، حرکت ملی آذربایجان در داخل ، در این اتفاقات و رویدادها جایگاه فعالی (Proactive) را برای خود برنگزید.

در این میان مساله ای که اخیراً تبدیل به یکی از مسائل روز شده است، مساله "فوتبال و سیاست" است که در قالب هواداری از تیم" تراکتورسازی تبریز"(تراختور) نمود یافته و عرصه جدیدی برای فعالیت حرکت ملی بوجود آورده است.

تیم تراکتور تبدیل به یک تیم محبوب برای فعالین حرکت ملی آذربایجان (میللتچی لر) و به طور کلی برای مردم آذربایجان شده است. گردهم آمدن بیش از 70 هزار تماشاچی و هوادار تراکتور در بازیهای این تیم در شهر تبریز و به لرزه درآمدن ورزشگاه با شعار "یاشاسین آذربایجان" هیجان مضاعفی را در فعالین حرکت ملی آذربایجان بوجود آورده است.

کسانی این رویداد را - هواداری از تراکتور را- (که ما در این مقاله از اصطلاح " پدیده ی تراکتور" برای این مساله استفاده خواهیم کرد) بازیچه ای برای مشغولیت حرکت ملی آذربایجان قلمداد می کنند که به خواست خود حکومت به وجود آمده است. وسیله ای که دولت احمدی نژاد به منظور دور نگه داشتن آذربایجان از حرکت های اعتراضی تهران و مناطق فارس نشین و جلوگیری از پیوستن آنها به همدیگر ، مورد استفاده قرار می دهد. در نهایت عده ای نیز تیم  تراکتورسازی را همچون تیم ملی آذربایجان دانسته و حتی پا را فراتر نهاده و آنرا ارتش آذربایجان می نامند! و همچون سمبلی در راه مبارزه بر علیه شوونیزم فارس به حساب می آورند. رنگ منسوب به این تیم (قرمز) را رنگ حرکت ملی و پرچم آنرا پرچم حرکت ملی می دانند!!

روشن است که مسائل گوناگونی در رابطه با پدیده تراکتور وجود دارد. عدم شفافیت و حل نشده باقی ماندن این مسائل سبب بروز مشکلات جدیدی خواهد شد و در این صورت کسانی که از هر مساله ای ،  هرچند کوچک و بی اهمیت ، بهانه ای می سازند برای ایجاد جدایی و اختلاف در میان  گروهها و فعالین حرکت ملی آذربایجان  ، در چنین موقعیت حساسی ، بی شک زمینه مساعدی را برای رودرروی هم قرار دادن ما فعالین حرکت ملی فراهم خواهند آورد.

مطالب مرتبط:

"تراختور" ؛ كانون وحدت آذربايجان

           آذربایجان دموکراسی اوجاغی نین " علی رضا اردبیلی " ایله اوزه ل دانیشیغی

مصاحبه لریمیزین آردیندا اوچونجو دانیشیغی سایین "علي رضا اردبيلي ، تريبون سايتي نين رداكتورو و آذربايجان  فدرال دموكرات حركاتي نين ايجرائيه هيئتي نين عوضوو" ایله گئرچک لشدیرمیشیک.

کئچن ایکی دانیشیغیمیز میللی حرکت ایچینده دیققت ایله ایزلنمیش و گئنیش موباحیثه لره زمین یاراتمیشدی و همین دانیشیقلار " آذربایجان دموکراسی اوجاغی " نی دیققت مرکزینه چئویرمیش و حرکت ایچی دیالوگ و فیکیرداشلیق اوفوقینا ایشیق ساچاراق یئنی بیر دونمین باشلانماسینین خبرچی سی اولموشدور.

 میللی دوشونجه میزین دوستاقلانما سیمگه سی اولان گنج دوشونوروموز سایین سعید متین پور آدینا باشلایان بو دیالوگ پروژه سی و دانیشیق لار سئریسی بوتون ضیالی لار و دوشونورلریمیزین فیکیرلرینه ایشیق توتماق اوچون داوام ائده جک و اومیدیمیز اورتایا قویولان دوشونجه لرین باشقالاری طرفیندن تنقید ائدیلمه سیدیر .

ایندیسه اوچونجو مصاحبه نی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک :

• "آذربايجان  دانيشير" سندي نين نشري و اوندان عمله گلن هرطرفلي ايستقبال، بير دٶنوش نوقطه سي اولدو. او سند ده دونيادا غربين پارلامنتاريستي و ليبرال عنعنه لري (بيرينجي بند)، فدراليستي بير رژيم ين يارانماق ضرورتي (ايكينجي بند)
• بيزي موصيبته دوچار ائتمك اگر باشقالاري نين ايشي اولوبسا، موصيبتدن قورتارا بيلمه مك، قطعاً  اٶز سوچ و گناهیمیزدیر.
• بوگون آذربايجان، "نه غزه، نه لبنان،..." كيمي ارتيجاعي شوعار قارشي سيندا، "مرگ بر ...، چه غزه، چه لبنان، چه تهران" مضمونوندا مترقي شوعار قويماسا، همان ارتيجاعي شوعارلارين آذربايجانا سرايت ائتمه سي نين قارشي سيني آلا بيلمز.
• ايرانين اولايلاري بيزيمده اولايلاريميزدير. بيز حتي ايراندان آيريليب موستقيل بير اٶلكه اولساق بئله، بير قونشو فارسيستانين مسئله لري بيزي تأثيرسيز بوراخا بيلمز. سياسي مسئله لره بئله غریزی ياناشماق،  بيزي حساس تاريخي-سياسي مقاملاردا آغير ايتگيلره معروض قويا بيلر.

 لیست مقالات مرتبط با مصاحبه علی رضا اردبیلی سردبیر سایت تریبون

لیست مقالات جناب علی رضا اردبیلی سردبیر سایت تریبون و عضو هیئت اجرائیه جنبش فدرال-دمکرات آذربایجان که مشروح مصاحبه با ایشان در پست بعدی منتشر شده است.

**موصاحيبه ده ايشاره اولونان مٶضوعلاردا، علي رضا اردبيلي دن باشقا مقاله لر:

       عوموم ميللي قرارلار وئرمك مئكانيزملري

       تابلوهاي روز محشر و احتمال بيطرفي نيروهاي سياسي...

       آذربايجان و جنبش مدني ضد استبدادي جاري در ايران

       عواملي ذي نفع در بيطرف نگاهداشتن آذربايجان در م...

       ستم‌ ملی‌ و ستم‌ جنسی‌: يك بررسي مقايسه اي

       منفی منم‌ـمنم‌ليك‌ مسابقه‌سی

       اسطوره زدايي از ايدئولوژي و تاريخ "چپ"

       ناممكن كردن ديالوگ كتبي و شفاهي

       توتاليتر ایدئولوگیا و دموكراتيك سياست

       معناسيز هذيانلار يا معنالي سٶزلر؟

       فيكير موباحيثه­سي و شخصيت ترورو

       نگاهي به ايدئولوژي و عملكرد جبهه ملي

در پی صدور فتوای مهم و تاریخی حضرت آیت الله العظمی منتظری در خصوص لزوم حفظ و گسترش زبان و فرهنگ ترکی در ایران و حرمت هرگونه تلاش برای امحاء آن ، کانون دمکراسی آذربایجان با انتشار نامهء سرگشاده ای مراتب تقدیر و تشکر خود و ترکان را به ایشان ابلاغ نموده و مسائلی را در خصوص فضای نامناسب کار فرهنگی و رسانه ای برای علاقه مندان زبان و هویت ترکی با ایشان در میان نهاد.

آیت الله العظمی منتظری هم طی نامه ای پاسخ کانون دمکراسی آذربایجان را ارسال نموده اند که عینا تقدیم می گردد:

بسمه تعالی

با سلام و تحیت نامه تقدیر و تشکر شما را ملاحظه کردم.

ضمن تقدیر از پشتکار و پیگیری شما نسبت به احقاق حقوق برادران و خواهران ترک زبان امیدوارم در هر حال مشمول الطاف و عنایات خداوند منان باشید و در راه دینی و مردمی خود موفق و موید باشید.

ان شاالله موفق باشید

حسینعلی منتظری15/8/1388

ويجدان. ويجدان اويانديغيندا عدالتلي داورانماق زوروندا قالار اینسان. اويانميش ويجدانلا اينسانين بيلگيسي اويوم و اويقونلوق ايچينده اولدوغوندا گؤزله نيلمز اولايلار، آچيقلامالار اورتايا چيخا بيلر. اصلینده آیت الله مونتظيري نين بو آچيقلاماسي ويجدانلي بير دين عاليمي نين سؤيله ديگيندن باشقا بير شئي دئييلدير. آنجاق ويجدانلي داورانيش توپلومو ترک ائتديگيندن، داها دوغروسو رئژيمين عيرقچي تطبیقاتلاريندان دولايي اينسانلاردا ويجدان قالماديغيندان آیت الله مونتظيري نين آچيقلامالاري گؤزله نيلمز اولدو. مونتظيري حضرتلري نين بو آچيقلامالاري گؤستردي کي، گئرچکدن بو دگرلي اينسان، ايسلامي فارس عيرقچيلييگي نين ذره بيني آلتيندا گؤرمه ميشدير. بيليرسينيز کي، مونتظيري بير چوخ ديني چئوره لرده درين حؤرمته صاحيبدير. بو اوزدن ده اونون بو آچيقلامالاري ديگر ويجدانلي دين عاليملريني ده دوشوندورمه يه باشلاياجاقدير. بيزيم ميللي کيمليک دئديگيميز اولقو تاريخيميزين ديشيندا وار اولان بير شئي دئييلدير. ايسلام ديني بيزيم ميللي کيمليگيميزين آيريلماز پارچاسيدير. سادجه بو ساحه ني فارس ميللييتچيلري اؤز کونترولو آلتينا آلميشلار. يالنيز مونتظيري کيمي بؤيوک دين عاليملري نين بو شکيلده آچيقلامالاري ايله ديني ده فارس ميللييتچيليگي نين کونترولوندان چيخارا بيلريک. بوتون تاريخه باخديغيميزدا بو شکيلده بير آچيقلامايا تانيق اولموروق.

 محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی حسینعلی منتظری – دامت افاضاته

با سلام و آرزوی سلامتی برای حضرتعالی ، اجازه می‌خواهیم به مناسبت آرا و فتاوی راه گشا و روشنگرانه‌تان در ماه های گذشته در دفاع از مردم و نقد استبداد و خود رایی، به ویژه رای و فتوای اخیرتان در حمایت از فرهنگ و هویت ترکی و حرمت تلاش برای تضعیف و تحدید آن ، مراتب تشکر و سپاس خویش را ابراز داشته و مواردی را با شما در میان بگذاریم.

- فتوای اخیر جنابعالی در حمایت از حقوق زبانی و فرهنگی ترکان در ایران بی شک نقطه عطفی در تلاشهای حق جویانه و عدالت خواهانه شما می باشد که در حافظه مردم  ما  ماندگار خواهد گردید.

 - نگاه جامع به گرایشهای مختلف خواهان تغییر و تحول‌ شرط لازم توفیق هر حرکتی در ایران میباشد در همین راستا ، درک واقع گرایانه رهبری مذهبی جنبش دمکراسی‌خواهی از مطالبات فرهنگی ترکان را نشانه  هوشمندی آن ارزیابی نموده و از آن استقبال میکنیم هر چند باور داریم که این توجه دیر هنگام و ناکافی می باشد.

 - تاکید جنابعالی بر  واقعیت " زبان و هویت ترکی " و حمایت از " حق تحصیل به زبان ترکی " و انتشار کتب و نشریات به این زبان و پرهیز از به‌کارگیری ادبیات و الفاظ مجعول و پهلوی ساخته " آذری و زبان آذری " ، از سویی نشانگر دانش، آگاهی و صداقت شما و احترام واقعی به مردم آذربایجان و هویت آنهاست - که موجب امتنان دوچندان است-

 -نحوه مواجهه رسانه های فارسی زبان (سایتها و رادیو و تلویزیونهای فارسی ) با این فتوای تاریخی و استراتژیک قابل تامل و تا اندازه ای نگران کننده می باشد. نکات زیر در این زمینه قابل ذکر میباشد :

بر اساس گزارش " یولداش " در این فتوا آمده است:

با سلام و تحیت و تقدیر از احقاق حق براداران و خواهران ترک زبان ؛

ان شاءالله موفق باشید.

1388/7/26

تصویر فتوا را اینجا ببینید

گوناسکام سایتی مودورو سایین داوود توران ایله اوزه ل دانیشیق

      داوود توران :

      ● میللی حرکتین آماجی اینسانلاریمیزین اوز کیملیکلری ایله دونیامیزدا داها   مدرن، رفاه لی و اؤز اولاراق یاشامالارینی تامین ائده جک چؤزوم یوللاری سونماقدیر.

    ● ایران-داکی بوتون حرکتلر ایستر سیاسی، کولتورل، توپلومسال و حتی اقتصادی دئییشیملر میللی حرکتی ائتکیله مکده دیر. چونکو آذربایجان میللی حرکتی ایران ایچریسینده فعالیت ائدن بیر حرکت دیر. بو دئییشیملر قارشیسیندا سسیز قالماق و بیزیم سورونوموز دئییل ، فارسلارین ایچ سورونودور دئمک ده بیزه هئج بیر خئیر گتیرمز. یعنی بو بیزیم منافعیمیزی قورویابیلمز.

آذربایجان دئموکراسي اوجاغي، ميللي حرکتین ایچینده فرق‌لی فیکیرلری صاحيب اولان اينسانلارلا بير ديزين (مجموعه) موصاحیبه‌لره باشلاييب. بو چوخ گوزل و تقدیره لايق بير ايش. بو موصاحیبه‌لر ،هم‌اؤزوموزو هم‌ده  باشقالارينا  داها ياخشي تانيتماسينا بؤيوک خیدمت ائده‌جه‌یی آشيکاردير. بو موصاحیبه‌لر ين ايلکي هیدایت بی سولطانزاده ایله گئرچک‌لش‌میش‌دیر. آذربایجان دئموکراسي اوجاغي‌نين بو فعالیتی‌نين اهمیتی سببی ایله و بو موصاحیبه‌لر ين بير موذاکیره  پلاتفورمونا چونمه‌سی  آرزوسو ایله  بو قيسا يازي قلمه آلين‌ميش‌دير. 

سايين سولطانزاده نين موصاحیبه‌سی  سون زامانلاردا اوخودوغوم ان گوزل، زنگین و دیققت ائدیلمه‌سی گره کن يازي‌لارين‌دان بيري‌دير. خصوصی ایله  ميللي حرکت‌ين ایچینده اولان بير آخيم‌ين دوشونجه‌لرینی آنلاماق آچي‌سين‌دان چوخ فايدالي بير متن‌دیر. بو موصاحیبه‌نين دیگر اوزه‌ل‌لییی آذربایجان فئدئرال-دئموکرات حرکتی‌نين سندلرينده اولان تحقیر ائديجي ديل یئرینه داها تحلیلی بير ديل فايدالان‌ماسي‌دي. بونو موثبت بير آدديم اولاراق گؤرمک لازيم‌دير.  

 مصاحبه اختصاصی کانون دمکراسی آذربایجان با هدایت سلطانزاده

 هدایت سلطانزاده :

- در تاریخ صد ساله آذربایجان ، یک حزب دست راستی وجود نداشته است ، چه رسد به حزب یا جنبش فاشیستی حال آنکه " آریانا ها " و " آریامهرها " و دسته های رسما فاشیستی با پیراهن های سیاه " حزب سومکا " ، همگی از ملیت حاکم بوده اند .

- من فکر می کنم که هریک از جنبش ها ، شقی از حرکت دموکراتیک هستند که شکلی بظاهر مستقل و جوهری بهم پیوسته دارند. زیرا همه اینها ، اشکال مختلفی از آزادی تجزیه ناپذیر انسان هستند

مقدمه :

بررسی مسائل و مشکلات مختلف پیش روی حرکت ملی – دمکراتیک آذربایجان از زوایای مختلف و ایجاد زمینه تعاطی و برخورد آرا و افکار گرایشهای مختلف حرکت ، هدف اصلی تشکیل کاداذ ( کانون دمکراسی آذربایجان ) بوده است .

در همین راستا و در اولین گام در سلسله گفتگوهایی تلاش خواهیم کرد تا به عنوان میانجی ، نظرات گرایشهای مختلف فکری و سیاسی حرکت را در اختیار علاقه مندان و فعالان حرکت قرار دهیم و امید داریم در سایه این تلاشها به تعمیق و تعالی گفتمان ملی – دمکراتیک یاری برسانیم.

اینک اولین مصاحبه از این سری گفتگوها را که با جناب هدایت سلطانزاده از اعضای جنبش فدرال – دمکرات آذربایجان انجام شده را ، تقدیم میکنیم ، قبل از مصاحبه توجه خوانندگان را به دو نکته جلب می کنیم :